Het is de zomer van 2026 en we doen een staycation. Eerst en vooral wachtten we lang om te boeken, gewoon omdat we op het moment zelf wilden voelen waar we naartoe wilden. Maar de zomer van 2026 groeide uit tot een van de warmste en mooiste zomers van de laatste jaren. Onze tuin en plek waren groot genoeg om ons op vakantie te voelen, zodra alle internetverbindingen echt tot een minimum werden beperkt.

Dus bleven we thuis.

Wat ook meespeelde, is dat onze beide ouders nog leven, maar dat twee van hen zich in een sterk veranderende levensfase bevinden. De ene mentaal, de andere fysiek.

Dit speelde eveneens mee in onze keuze: wilden we ver weg zijn als er een versnelling in het proces zou optreden?

De eerste dag werden we uit ons bed gebeld omdat Kurts papa opgenomen was. Als we onze geliefde nog wilden zien, moesten we meteen naar het ziekenhuis vertrekken.

Wonder boven wonder herstelde hij en mocht hij na een week het ziekenhuis verlaten.

Daar waren we dan, op een plek en een moment waarop we wilden vertragen en verschillende ritmes samenkwamen. Een traag ritme en de versnelling wanneer er iets ernstigs gebeurt. De impact op ons systeem en de lange tijd die nodig is om alles te laten bezinken en het ritme opnieuw te vertragen.

We zijn, zoals velen van onze leeftijd, volop aan het werk, in snelheid en een snel ritme. Daartussen leren we mensen te vertragen en oefenen we dit elke dag.

Zittend naast het bed, er zijn, op het ritme van zijn ademhaling, het ritme van zijn woorden die een zin vormen. Breekbaar en traag, met af en toe een versnelling. Toch een grapje en het ritmisch herhalen van steeds dezelfde vraag. Op hetzelfde ritme vergeten wat het antwoord is.

Zijn rust en onrust: rust in de traagheid en onrust door het mentaal niet begrijpen.

Daarnaast zie ik mijn moeder, die vertraagt, ritmisch vertraagt samen met Parkinson. Niet schokkend, maar vertragend: in haar bewegingen, haar spraak en haar denken. Even helder, maar vertraagd. Afhankelijk geworden door de traagheid en het onvermogen om bepaalde bewegingen zelfstandig tot een goed einde te brengen.

Al een hele tijd geleden vroeg ik me af: hoe ga ik meer tijd met haar doorbrengen en wat zullen we samen doen? Niet focussen op alles wat vertraagd is, op wat ze niet meer kan, maar haar traagheid en passie gebruiken om haar potentieel, dat haar ziel in zich draagt, creatief tot uiting te laten komen, ongeacht alles, en te zien wat dit met haar en met ons doet?

Haar ritme en snelheid volgen en omarmen, was de eerste stap. Aanwezig zijn in het moment en haar zinnen niet aanvullen, maar uitnodigend wachten tot het laatste woord gezegd is.

Luisteren naar haar onmacht, haar verlangens, haar pijn en ontgoochelingen. Wat had ze toch verkeerd gedaan in haar leven? Waaraan verdiende ze dit?

Ouder worden wil iedereen, maar hoe ga je met het proces om? Met en zonder diagnose? Want ook de twee partners strijden ertegen. Vertragen, hoe doe je dat? Een ander ritme vinden zolang je alles nog kunt, is één ding, maar als stapsgewijs een beweging, het energieniveau, het geheugen en de gekende mogelijkheden verdwijnen, hoe doe je dat dan?

Alles gaat sneller en jij vertraagt. Of is het omgekeerd en gaat, doordat jij vertraagt, alles rondom jou sneller? Je denkt: ik kan niet meer mee. Met wat?

Wat me stoort, is de hype rond de fitte ouder die alles nog kan en het opbod daarvan, al dan niet met een motortje of geheugensteuntje. Zestig kilometer fietsen, dhhhh, het wordt gedaan. De overwinning is: oh, ik kan dat en jij niet. Maar wat met hun rug- en zitvlakpijn? Daar wordt niets over gezegd…

En als je het niet kunt, dan pas ben je oud…

Terug naar mijn moeder. Ze is een creatieve ziel die kledij, waaronder trouwkledij, ontwierp en maakte. Ze volgde schilderkunst aan de kunstacademie, overtrok meubilair en had een architecturaal oog. Zowel vormelijk als ruimtelijk maakte ze heel geslaagde keuzes en vooral: ze voerde zelf veel uit.

Met haar vertraging en vertraagde ritme in mijn achterhoofd wilde ik haar meenemen naar het kleiatelier, waar ik al enige tijd leerde draaien. Dit was voor haar geen optie, maar opbouwen met lappen klei wel.

Wat ze thuis niet meer kan, komt daar tot bloei. Ik zie haar gedrevenheid, haar oog voor detail en vooral de voeding voor haar zijn en haar ziel.

De grote bewegingen lukken haar nog. Pascal is de geduldige begeleidster die haar ondersteunt waar nodig en de handelingen die fijne motoriek vereisen voor haar rekening neemt.

Het resultaat is fantastisch. Mijn moeder bloeit telkens op, maakt contact en ik ontdek voor het eerst haar droge, gevatte humor.

Ik draai, zij zit aan de andere kant van het atelier. Samen zijn in creativiteit. Elkaar ontmoeten in traagheid en aanwezigheid.

Weg van haar beperking, alles met het oog op creëren.

Elk in ons eigen ritme.

Niets moet, het mag, het kan.

Uiteindelijk heeft ze al een heel servies gemaakt: tassen, kommetjes, borden, enzovoort.

En thuis, thuis is mijn vader zo trots als een gieter. Zij is dat ook wanneer de familiehulp, poetshulp, vrienden en familie langskomen en natuurlijk koffie drinken uit haar blauwe, zelfgemaakte tassen. Ze kan veel niet meer, maar toch ook wel! Alleen niet wat we verwachten, wel wat ze kan.

Ze volgt haar ritme en haar snelheid en dan straalt ze. Moe maar voldaan rijden we elke maandagavond naar huis. Dit is wat ik wil: de gesprekken in de auto wanneer we ernaartoe rijden, haar oog voor detail, haar lichaam dat moe is. Haar ziel, die nog altijd van blijdschap vibreert als ze mag vertrekken naar die plek waar haar mogelijkheden tot uiting komen doordat haar traagheid en ritme worden gevolgd.

Dit raakt me diep en dit is wat we ook willen meegeven in Souldance: beweeg binnen je mogelijkheden. Push niet altijd. Je mag die beweging, die versnelling en vertraging volgen, de verschillende ritmes die zich aandienen beleven en zien welke energie er vrijkomt, welke mogelijkheden je hebt en welke er nog steeds zijn.

We oefenen om het veranderingsproces op een gracieuze manier ten volle te benutten, of het nu gaat om ouder worden, een beperking of een moeilijke situatie. In plaats van ertegen te vechten en/of er alles aan te doen om precies te kunnen wat je voordien kon, oefenen we met wat er is, opnieuw en opnieuw, met de snelheid en het ritme die op dat moment mogelijk zijn.

Hierdoor krijg je energie, straal je opnieuw, voel je de mogelijkheden en leer je ze te volgen.

Foto : Kleimoment thuis bij ons in augustus. Hier staat mama uitzonderlijk recht omdat ze in haar flow zit.

Foto : Samen met Pascal (kleigoedmetpascal)

Foto : Oma straalt!